Learning City 2025

โครงการการพัฒนารูปแบบและแนวทางการสร้างเมืองแห่งการเรียนรู้เพื่อฟื้นฟูเมืองเก่า พื้นที่ศึกษาเขตพระนคร มุ่งพัฒนาเมืองน่าอยู่ที่เชื่อมโยงกับการพัฒนาชุมชน/ท้องถิ่น และกระจายความเจริญทางเศรษฐกิจและสังคมสู่ทุกภูมิภาค ให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยใช้วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มีเมืองและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พร้อมทั้งพื้นที่ทดลองนวัตกรรมเชิงนโยบาย (Policy Sandbox) โดยเมืองน่าอยู่มุ่งเน้นผลสำเร็จของการพัฒนาตาม 5 มิติ (มิติการพัฒนาคน มิติสิ่งแวดล้อม มิติเศรษฐกิจและความมั่งคั่ง มิติความสงบสุขและความปลอดภัย และมิติการเป็นหุ้นส่วนพัฒนา) ของเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน 

หลังจากการศึกษาค้นคว้าจนได้ข้อมูล องค์ความรู้ และเครื่องมือขับเคลื่อนการเรียนรู้พัฒนาเส้นทางการเรียนรู้/แหล่งเรียนรู้ เขตพระนคร มาแล้ว ในปีนี้พวกเรา Urban Studies Lab มุ่งพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ในเขตพระนครผ่านหลักสูตรต่าง ๆ ที่ย่อยออกมาให้เข้าใจง่ายและยังคงสนุกด้วยกิจกรรมผ่านแนวคิดการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ในที่ทำงาน ชุมชน และครอบครัว โดยใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีร่วมด้วย และออกมาเป็นดังนี้

• เพราะทุกที่ในเมือง คือ ห้องเรียน

หลังจากที่พวกเราศึกษาและลงพื้นที่ในย่านทั่วเขตพระนครจนได้ออกมาเป็น ข้อมูลองค์ความรู้ และเครื่องมือขับเคลื่อนการเรียนรู้ พัฒนาเส้นทางแหล่งการเรียนรู้ในเขตพระนคร แล้วนั้น Urban Studies Lab ได้ดำเนินโครงการผ่านการจัดกิจกรรมในรูปแบบ นิทรรศการ และ Workshop โดยใช้พื้นที่เมืองเป็นห้องเรียนในการศึกษาปัญหาและออกแบบนวัตกรรม (Urban Classroom) ดังนี้

Urban Learning Day 🍀

วันแห่งการเรียนรู้ หรือ Urban learning day จัดขึ้นในวันอาทิตย์ที่ 8 กรกฎาคม 2025 ณ ลานสนามหญ้าพิพิธภัณฑ์มิวเซียมสยาม ในคอนเซ็ปต์ เรียนรู้ยังไงให้สนุก (Learning Playground ) สนุกกับการเรียนรู้สามารถเกิดขึ้นได้ทุกที่ (Learning happens everywhere) โดยมีกิจกรรมทั้งหมด 5 กิจกรรมหลัก ได้แก่

Biblio - dis - theque (บิบลิโอ - ดีส - ทีค) 

กิจกรรมจากองค์กร Placemaking Thailand คือ โครงการห้องสมุดชุมชนเคลื่อนที่ เพื่อเพิ่มการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ที่สมวัยให้แก่เด็กและเยาวชนในชุมชน โดยที่รถเข็น ห้องสมุดคันนี้ จะเคลื่อนเวียนไปทั้ง 6 ชุมชนทั่วย่างนางเลิ้ง เพื่อนำสื่อการเรียนรู้ เข้าไปใกล้เด็ก ๆ ได้มากขึ้น

City cube 

นิทรรศการแสดงผลงานผ่านประสบการณ์ การเรียนรู้ และ การออกแบบ ด้วย 5 ฐานกิจกรรมย่อยจากองค์กร CU Social Design Lab และ Aahhtech.Lab ที่จะสร้างความแปลกใหม่กับแนวทางการเรียนเเบบดั่งเดิม

Paleography การเขียนอักษรไทยขอมโบราณ 

โดยเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้รู้จักและเรียนรู้อักษรไทยโบราณ ซึ่งสอดคล้องกับพื้นที่ที่เป็นโรงพิมพ์/ย่านหนังสือ / พิพิธภัณฑ์ในวัด และพิมพ์ข้อความผ่านตราปั๊ม 

Urban talk : Youth in action 

แลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยว กับ เมืองแห่งการเรียนรู้ และการปรับตัวในยุคโลกาภิวัตน์  ที่จัดขึ้นเพื่อเปิดพื้นที่สำหรับการแลกเปลี่ยนมุมมองและประสบการณ์ของเยาวชนรุ่นใหม่ 

“My 15-Minute City” 

กิจกรรมจากองค์กร Urban Ally เป็นกิจกรรมสร้างสรรค์ที่ออกแบบขึ้นเพื่อให้เยาวชนและผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้แนวคิด “เมือง 15 นาที” (15-Minute City) ผ่านรูปแบบเกมกระดานที่สนุก เข้าใจง่าย และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการวางแผนเมืองและชีวิตประจำวันได้จริง

โดยกิจกรรมนี้ต้องการเป็นพื้นที่การเรียนรู้ด้านเมืองในมุมมองต่าง ๆ ขนาดย่อมเพื่อเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ของครอบครัวและเยาวชน รวมถึงเป็นพื้นที่นำเสนอความรู้และสินค้าของชุมชนอีกด้วย

Urban Pages📖

กิจกรรม Workshop ที่ต่อยอดจากองค์ความรู้เพื่อพัฒนาเส้นทางการเรียนรู้/แหล่งเรียนรู้ เขตพระนคร โดย Urban Studies Lab ได้จัดเดินทัวร์ย่านสถานที่สำคัญที่ปรากฏในหนังสือและวรรณกรรมทั้งหมด 8 สถานที่สำคัญ เดินเล่น ฟังประวัติศาสตร์เขตพระนครที่ถูกเล่าผ่านนักเขียนทั้งหมด 8 ท่าน จากหนังสือ 8 เล่ม ที่มีทั้งเล่มที่คุ้นเคยและเล่มที่พวกเราอาจได้ยินกันเป็นครั้งแรก อทิ บทละครระเด่นลันได, รำพันพิลาป, สี่แผ่นดิน และ บางลำภูสแควร์ เป็นต้น

ในกิจกรรมครั้งนี้มีผู้ให้ความสนใจเกินคาดและลงทะเบียนกันอย่างล้นหลาม จนได้ออกมาเป็นเหล่านักอ่านร่วมทัวร์ทั้งหมด 30 คน โดยเน้นไปในกลุ่มผู้สูงอายุ (50-70 ปี) เพราะนอกจากเราจะส่งเสริมด้านประวัติศาสตร์และวิถีชุมชนเป็นพื้นที่การเรียนรู้แล้ว เรายังผลักดันการเรียนรู้ และสร้างเครือข่ายในกลุ่มผู้สูงอายุด้วยเช่นกัน

และก่อนจบกิจกรรมในวันนั้น พวกเรามี Session ให้เหล่านักอ่านมานั่งล้อมวงแชร์หนังสือที่ชอบ นอกจากเรียนรู้เรื่องเมืองกันแล้วเรายังทำเป็นกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน และเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงของเมืองในปัจจุบันได้ด้วยนะ!

สืบย่านกว้านเรื่องราว🔍

เพราะยังมีเมืองบางมุมที่แอบซ่อนรอให้พวกเราค้นพบอยู่ จึงเกิดเป็น Workshop “สืบย่านกว้านเรื่องราว” จากโครงการส่งเสริมการเรียนรู้ที่หลากหลาย และเชื่อมผู้คนได้ใกล้ชิดกับย่านมากขึ้น

โดยในกิจกรรม Urban Studies Lab ชักชวนเหล่าเยาวชนและผู้คนที่สนใจเข้ามาเป็นอาสาสมัครสวมบทบาทเป็นนักสำรวจ และร่วมกันออกตามหา พื้นที่ อาคาร หัตถกรรม ที่สำคัญในย่านแต่ยังไม่มีปรากฏที่ตั้งของสำคัญเหล่านั้นว่าอยู่ที่ใดในฐานข้อมูลต่าง ๆ เช่น Google Map เพื่อนำมาบันทึกและเพิ่มเข้าไปในฐานข้อมูลสาธารณะเก็บไว้

ถึงแม้จะจบกิจกรรมนี้แล้ว แต่เรายังอยากเชิญชวนให้ทุกคนร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการตามหาสถานที่ลับในย่าน ไม่ว่าจะใกล้หรือไกลยังคงมีพื้นที่น่าสนใจซ่อนตัวอยู่ทุกหนทุกแห่งเสมอ

ลองเรียน ลองเล่น “ลองเล่า”🖍️

“เด็ก” คือ พื้นฐานของทุกสิ่ง และเด็กคือส่วนหนึ่งของผู้คนในเมืองเช่นเดียวกัน การที่เมืองจะคงอยู่และพัฒนาไปในอนาคตได้โดยคงมีวัฒนธรรมดั้งเดิมเหลืออยู่ คนที่จะเป็น “มรดกมีชีวิต” นั้นสำคัญมาก จึงเกิดเป็น โครงการบ่มเพาะหลักสูตรการเรียนรู้ (หลักสูตรมรดกเรียนมีชีวิต) หรือ ชมรมลองเล่า เพื่อพัฒนานักเรียนในโรงเรียนเกิดปฏิสัมพันธ์ที่ดีร่วมกับเมือง และร่วมเป็นมรดกมีชีวิตในอนาคตต่อไป

โดยหลักสูตรนี้เริ่มต้นจากการยึดผู้เข้าร่วมหรือผู้เรียนเป็นหลัก ครั้งนี้มีกลุ่มเป้าหมายเป็นนักเรียนจากโรงเรียนเบญจมราชาลัยจำนวน 30 คนเป็นศูนย์กลาง ใช้สิ่งแวดล้อมอย่างโรงเรียนและย่าน ๆ ต่างในบริเวณใกล้เคียงเป็นองค์ประกอบสำคัญโดยเฉพาะใน ย่านบางลำพู และบริเวณใกล้เคียงอย่าง เสาชิงช้า ประตูผี วัดสุทัศน์ และสวนรมณีนาถ ร่วมกับหลักสูตรแกนกลางเพื่อปูพื้นฐานให้เด็ก ๆ เห็นความเชื่อมโยงระหว่างความรู้ที่มีและเมืองเข้าด้วยกัน

ชมรมลองเล่า ไม่ใช่ชมรมที่มานั่งล้อมวงเล่าเรื่องราว แต่เป็นชมรมที่จะพาเด็ก ๆ ได้ลงพื้นที่เพื่อเห็นภาพจริงในปัจจุบัน ด้วยการเรียนรู้ผ่านปรากฏการณ์ (Phenomenal Learning Model) ตั้งคำถามสิ่งที่พบในย่าน และออกแบบแนวทางการหาคำตอบ Design Thinking เด็ก ๆ จะได้ทั้งการลงมือทำและเกิดไอเดียสร้างสรรค์แนวทางการแก้ไขที่แปลกใหม่ได้อีกด้วย

หลังจากที่ได้ลงพื้นที่ ตั้งคำถามกับสิ่งที่เจอ และคิดแนวทางแก้ปัญหาแล้ว ทุกแนวทางของเด็ก ๆ  Urban Studies Lab จะรวบรวมไว้และทำออกมาเป็น วารสารลองเล่า LongLao Magazine ที่มีผู้เรียนร่วมออกแบบวารสารด้วยกัน และส่งต่อไอเดียดี ๆ นี้ผ่านหลายรูปแบบทั้งเป็นรูปเล่ม เผยแพร่ในช่องทางออนไลน์ อทิ Facebook Page และส่งต่อให้กับทางกรุงเทพมหานครฯ นำไอเดียของเด็ก ๆ เหล่านี้ต่อยอดเป็นแนวทางในอนาคตได้ต่อไป

สามารถอ่านแนวคิดการแก้ปัญหาของเด็กรุ่นใหม่ให้กับย่านบางลำพูและสถานที่ในบริเวณใกล้เคียงได้ที่ https://readymag.website/u2170071937/5204682/13/ 

• เรียนรู้เมืองได้ แม้จะไม่ออกจากบ้าน

นอกจากกิจกรรม Outdoor ที่ชวนทุกคนได้ออกจากบ้านเพื่อมาตามหาและสนุกไปกับเรื่องราวของเขตพระนครในมุมต่าง ๆ ผ่านนิทรรศการ เดินทัวร์ และ Workshop ที่ได้ลงมือทำจริงแล้วนั้น  ทีมพัฒนา Urban Studies Lab ยังได้แปลงข้อมูลองค์ความรู้ และเครื่องมือขับเคลื่อนการเรียนรู้ พัฒนาเส้นทางแหล่งการเรียนรู้ในเขตพระนครออกมาเป็นแพลตฟอร์มออนไลน์ Learning city website ที่ไม่ว่าคุณจะอยู่มุมใดของโลกก็สามารถเห็นพระนครในมุมมองใหม่ ๆ ได้!

ในเว็บไซต์ Learning city ได้รวบรวมเรื่องราวของเขตพระนครในมุมต่าง ๆ ไว้หลายรูปแบบ เช่น

• Learning Courses แหล่งเรียนรู้เรื่องเมือง วัฒนธรรม และวิถีชีวิต ผ่านบทความที่ไม่มีในห้องเรียน

• Learning Map แผนที่ที่อยากชวนทุกคนได้เรียนรู้สถานที่สำคัญต่างๆ ผ่านเส้นทางและการเดินทางของเรื่องราว ที่ให้คุณเลือกสรรได้ว่าอยากเชื่อมต่อกับเมืองในด้านใด ไม่ว่าจะเป็นทางประวัติศาสตร์ แลนด์มาร์กน่าเที่ยว หรือในเชิงเศรษฐศาสตร์เมือง เป็นต้น

• Local Community Marketplace พื้นที่สำหรับสายช็อปตัวจริง พวกเรารวบรวมสินค้าและบริการของผู้คนในพื้นที่ ทั้งร้านของคนรุ่นเก๋าดั้งเดิมผ่านมากี่ชั่วคน และร้านของคนรุ่นใหม่ที่เพิ่งตั้งได้ไม่นาน พร้อมทั้งช่องทางติดต่อซื้อขายกับทางร้านโดยตรง เพื่อส่งเสริมให้ร้านค้าในย่านเป็นที่รู้จักมากขึ้น และต่อยอดให้เกิดเป็นช่องทางเพิ่มรายได้ให้กับคนในย่านได้อีกด้วย

และยังมีเรื่องราวพระนครอื่น ๆ อีกมากมายที่เรารวบรวมและส่งต่อให้กับทุกคนได้เข้ามาลองอ่าน ลองเล่นไปด้วยกัน สามารถอ่านเรื่องงราวของพวกเราทั้งหมดได้ที่เว็บไซต์ https://readymag.website/u2170071937/5204682/ 

• Place Pulse ฮีโร่คนใหม่ ตัวช่วยพัฒนาเมือง

ทีมงานมีแล้ว อาสาสมัครหน่วยสำรวจพร้อมแล้ว แล้วเครื่องมือล่ะ? — เรามีให้เช่นกัน ในครั้งนี้ Urban Studies Lab พัฒนาเครื่องมือสำหรับประเมินความสามารถของแต่ละพื้นที่โดยพัฒนาขึ้นจากกรอบแนวคิดระดับโลกอย่าง What Makes a Place Great? และ Place Standard Tool ซึ่งเป็นกรอบการทำงานที่เรียบง่ายแต่มีประสิทธิภาพ จนออกมาเป็น Place Pulse นั่นเอง

Place Pulse คือ เครื่องมือที่ใช้ในการวัดประเมินหาศักยภาพด้านต่าง ๆ ของพื้นที่นั้น ๆ เพื่อนําไปสู่การหาข้อเสนอแนะและแนวทางการพัฒนาออกแบบที่เข้ากับศักยภาพของสถานที่นั้นต่อไป โดย place pulse เป็นเครื่องมือที่ถูกพัฒนาภายใต้แนวคิดของการทําให้เป็นเกม หรือ Gamification เพื่อทําให้ทุกคนสามารถเข้าใจง่าย สามารถใช้ได้กับทุกคน ทุกเพศ ทุกวัย โดยไม่มีข้อจํากัด และยังสร้างแรงจูงใจให้เกิดการใช้งานอีกด้วย

คู่มือ Place Pulseได้ทดลองเล่นครั้งแรกใน Bangkok Design week 2025 ในครั้งนี้ที่ย่านพระนคร ปากคลองตลาด และบางลําภู และได้นำกลับมาพัฒนาร่วมใช้อีกครั้งใน Placemaking weekend 2025 อีกด้วย!

• ขยายผลให้ไปไกลกว่าเดิม

นอกจากการดำเนินกิจกรรมเพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ต้องการแล้ว พวกเรา Urban Studies Lab ยังเตรียมขยายผลให้เกิดผลกระทบที่เห็นเป็นวงกว้างและทั่วถึงได้มากขึ้น เช่น

คู่มือพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้เขตพระนคร

ทางคณะวิจัยเตรียมผลลัพธ์ที่ได้ออกมาทำเป็นข้อมูลพื้ฐาน (Baseline) และจัดทำเป็น พัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้เขตพระนคร แก่สำนักพัฒนาสังคม สำนักวัฒนธรรมฯ สำนักงานเขตพระนคร และสำนักการศึกษา สำหรับการต่อยอดให้เกิดเป็นกิจกรรมหรือการส่งต่อความรู้ผ่านวัฒนธรรมในแต่ละหน่วยงานอีกด้วย

Banglampu Goods ของดีบางลำพู

 พัฒนา ศักยภาพชุมชนเพื่อกระตุ้นการเรียนรู้ และเศรษฐกิจชุมชนบางลำพู เพื่อการพัฒนากำลังคน เศรษฐกิจ และสินค้าชุมชน โดย Urban Studies Lab ออกแบบของที่ระลึกทั้งหมด 10 ชิ้น ร่วมกับ กลุ่มเกสรลำพู และผลิตร่วมกับ Precious Plastic Bangkok  ซึ่งสินค้าทุกชิ้นผลิตมาจากฝาขวดพลาสติกที่นำกลับมารีไซเคิลใหม่ด้วยนะ!

จาก “ชมรม” สู่ “หลักสูตร”

ในระหว่างทำโครงการพวกเราได้รับผลตอบรับจากเด็ก ๆ อย่างล้นหลาม และมองเห็นถึงศักยภาพที่สามารถเกิดขึ้นได้จริง พวกเรา Urban Studies Lab จึงขยายผลจากชมรมเป็นหลักสูตร “ลองเล่า” ร่วมกับ โรงเรียนเบญจมราชาลัย โดยเชื่อมโยงหลักสูตรกับเครื่องมือ และเนื้อหาของพิพิธภัณฑ์ เพื่อผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเองมากขึ้น และพัฒนาเป็นมรดกมีชีวิตได้อย่างยั่งยืน